Hikea

EITBren hizkuntza-ezagutza kudeatzeko aplikazioa da HIKEA.

Kontsultatu nahi duzun hitza bertan idatzi eta bilaketa hasten da. Izen geografikoak, artelanen izenak (itzuli baldin badira) , lagunarteko forma hobetsiak, esamoldeak, biologia arloko hizkuntza zientifikoagoa duten fitxak ere batzen dira hiztegi bilaketan.

Hala ere, argibideen bilaketa ere egin daiteke bertan. Hau da testu bikain bat nola antolatu, ahoskera egokia zein litzatekeen edota testuen arretaguneak zeintzuk izan behar diren argitzen dituen arloa da.

Guztiz interesgarria da era berean esapideen hiztegia , hala pastoralena.

Testu bat osatzean, ordea, alderdi garrantzitsuena bakoitzak bere estiloa markatzea da. Eta estilo pertsonal hori honako puntuetan laburbiltzen da:

• jatorrizko euskara
• eredugarrien jarraipena egitea
• gustatzen zaizkizun moduak lantzea eta hortik erabakiak hartu metaforak, berba konkretuak, egiturak...eraikitzerakoan

p.d. pentsatzen jarri zuk ere izango duzu eta zure estiloa, nortasuna, eta testuak egokitasunetik eta kalitatetik edaten badu ere , behar du estilo bakarretik ere zerbait eduki

Euskera egokia

Ondo definitu behar da euskara egokia zer den, iritzi pertsonal hutsa izan nahi ez badu behintzat.

Guk irizpide zientifikoak aplikatu ditugu definizioan eta egokia hauxe da: testuingurura egokitzen dena, hots testuinguru soziokulturalera eta  horrek euskarrian hartuko lukeen lekurako egokia dena, kotesturako.

Behin egokitasunaren atetik pasatu garenean, ikusi ditzagun bada euskera egokirako zein puntu diren garrantzitsuak multimedia diskurtsoari buruz ari garela.

• Generoa: testua egokitasunera eramaten du, haren arauak badakizkigulako. Erreportaiak ere bere eredua jarraitzen du hala.Ohituta gauden eskema, errutina alegia.
• Erregistroa: parametro ezberdinak daude hemen: testuinguruaren ezaugarri guztiak hala erregea: hartzailea 

(honetaz komunikatzaileak jakin beharko luke ahal duen guztia. Eta horren arabera kudeatuko da informazioa, zelan esan, nori, nola, zein euskarritan...)

• Estiloa: genero eta erregistroak zabalik utzitako uneetan bereganatzen duguna. Hedabideetan estiloa audientziari begira diseinatzen da. Aukera pertsonala ere bada hein handi batean. 

Marrerok dio

Erreportaiak aldaketak jasan dituela sarera moldatu denean, eta zera, kazetaritza generoetatik sarean pagots handiena aurkitu duena da. Hala, aldaketa gehien jaso dituena eta euskarrira gehien egokitu dena.

Sarean hipertestualitatea, multimediatasuna eta interaktibitatea aurkitu ditu beste barik erreportaiak. Hiru ezaugarri horiek espresioan laguntzen diote erreportaiari. 

Hipertestuak hartzaileak, jada erabiltzaileak, zentzua emango dio webguneari berak aukeratutako bideetatik abiatuta. Informazioaren unitateak alkarren segidan irakurtzen dira, baina ordena ezberdina izan daiteke. Hala informazioa mailakatua ematen da, baina hierarkizatu barik, bata bestearen osagarri delarik ordea. 

Hipertestuak bestalde informazioari, kasuko erreportaiari sakontasuna eman, mezua handitu, zabaldu, konparatzea ahalbidetzen du. Ez ikuspuntu heterogeneoa ematearen aldetik bakarrik, baizik eta begirada bideratuaz baita ere. 

Erreportaiak interpretaziorako perspektiba oso osorik bereganatzen du sarean, hala, azalpenerako genero egokiena izatera helduaz. 

p.d. hala ere erreportaiak ekarri dio sareari beste aportaziorik, sareagatik  ez balitz erreportaiak ere edukiko ez lituzkeenak agian; hunkitzeko ahalmena - multimedia, eta hipertestu barik helarazi ezin zen atzekaldea, interaktibitatea bultzatzen duena alegia-

Berezia da sarean

Hipertestua, informazioa unitate komunikatibo askotan banatzea, hartzailea erabiltzaile gisa ulertzea eta sormena aurkitu ditu erreportajeak sarean.

Hipertestuak informazioa jateko ohituak geunden ordena aldatu du. Postretik hasi zaitezke orain, eta gura baduzu kafea lehengo plateraz hartu, amaieran. Horrek, gainera, lehen mailako informazioa sinpleagoa izatea albidetzen du, diskurtsoari dagokioenean. Gero, hipertestuak sakonduko baitu informazioa. 

Sarean unitate komunikatibo ugaritan banatzen da erreportaia. Bata bestearekin lotuta daudelarik, hala, informazio zati txikiek osatuko dute erreportaia, bata bestearen osagarri izanaz, nola ez. 

Zein unitate diskurtsibo den bestea baino garrantzitsuagoa? kazetariak helarazi dezake, baina erabakia hartzaileak du. Puntu honetara helduta, azpimarratu gura nuke, hor, sekulako garrantzia duela diskurtsoaren testuratzeak. 

Diskurtso horrek, hain zuzen, erreportaiaren linea eta haren informazio zuzena emanaz esan behar diolako aldi berean hartzaileari informazioa hainbat unitate didaktikok osatzen dutela, irrika piztu behar dio gainera hauek kontsumitu ditzan eta unitate batetik besterako saltoez (hipertestuen erabilera) informazioa osatzen eta sakontzen doaneko sentsazioa eman beharko lioke hartzaileari.

Esan gabe doa formatu bakoitzak bere ahozko diskurtsoa behar duela, irrati saio baten gehiago azaldu beharko da ikusentzunezko baten baino eta abar.

p.d. ezta erronka makala gastronomiaz baldin bagabiltz helburu horiek aldi berean betetzea, baina hori lortu behar du erreportailariak, osagaien bila jarrai dezan hartzaileak

Sautrela kualitatiboa da

Hasier Etxeberriaren ahotik entzun dut. Telebistan literatura programa batek salbaziorako zein kit behar duen.

Izan buruan denok Sautrela saioa, badakit eta entzutez bada ere, edota izen soilaz bada ere ezaguna duzuela. Imaginatu orain honen publikoa txikia dela literaturari buruz aritzen delako, murriztu orain publiko hori lau bakartietara, euskal literaturaz ari baita.

Ez ahaztu ,ordea, telebistako programa bati buruz ari garela! Hau da edo audientzia duzu edo zoaz kalera, hortxe lema.

Baina zenbat balio duten ikerketa eta inkesta kualitatiboek , kuantifikazioaren gainetik. Sautrelaren audientzia lurraren altueraren parekoa baldin bada, nola aurkitu du kaxa elektrikorako lekua? Bada ikerketa kualitatiboetan jendeak aipatu egiten duelako, jendeak ezagutzen duelako Sautrela eta jendeak badakielako ikusi beharreko programa dela. Nahiz eta gero inork ez duen ikusten.

Sautrela ez da audientziak harrapatzeko sortua izan. Eta gero konturatzen zara audientzien menpe lana ez egiteak telebista kate batean zenbat balio duen. Izen ona ematen dio gainera eitbri, nola kenduko zuten? Gainera Eroski, bere izen onaren alde bera ere, honen babesletzan sartu zen.

Ez da logikoa. Literatura da. Sautrela hori eta literaturagatiko maitasuna da, literatura ulertzekoa eta ez mundua,  ez audientzietaz aritzeko. Gogoa da Sautrela, Sautrela berezia da eta kualitatiboa aukeran.

p.d. Hasier Etxeberriaren esaldietatik hau azpimarratu nahiko nuke "afizioa gauzak egiteko erabili"

Ahozkotasuna multimedia diskurtsora

Testuinguratze eragiketak, egituratze eragiketak eta testuratze eragiketak hartu behar ditugu kontuan multimedia diskurtsoa eraikitzeko prozeduran.

Lehena aipatutako eragiketa, testuinguru sozio kulturalean eta internetaren testuinguru bereizgarriari erreparatzea da. testuingurua ez da begiekin ikus daitekeen zerbait, zentzumenekin hautematen dena baizik. Eta berau, komunikazio ekintza konkretu horretan parte hartzen duten guztiek osatzen dute: hartzaile zein helarazten duenak.

Esan nahi dut, testuinguruarekiko eskema orokorren erabilera ez nukeela bultzatuko, testuinguruek dinamikoak behar dutelako izan. Eta bestetik, unean unekora moldatu behar delako ahozko diskurtsoa, inprobisaziotik beti izan behar duela zerbait alegia.

Egituratze eragiketak hipertestuaren egiturari dagozkio. Hau da interneteko sare handi horretan barrena, non, zeren azpian, zeren gainean eta zeren tartean egongo da eraikitzera goazen diskurtsoa? esan direnak ez errepikatzeko, eta inguruak mugatu egiten duelako da bereziki garrantzitsua.

Testuingurua eta azkena aipatutako kotestuaren egoerak eta horretarako moldaketak gainditu ditugunean testuratuko dugu gure diskurtsoa. Multimedia erreportaiari egin nahi diogun ahozko testua alegia. Atal honetan hartuko diren erabakiak linguistikoak dira erabat. Hitz bat baztertuko dugu beste bat aukeratzeko, eta hitzak batuko ditugu ulermena errazteko. Doinua egokitu, eta dinamikotasunean barneratuz diskurtsoa eraiki arte.

Erreportaje multimedia

Lekua aurkitu du erreportai multimediak sarean. Lekua diodanean, herriko plazaz ari naiz, hura bezain leku aproposa aurkitu baitu bere heziketarako. Lehen hezkuntzan genbiltzan haur guztiok egin genuen parera.

Erreportai multimedia bat osatzera goazenean, euskarria hartu behar dugu kontuan. Zein komunikabide motatan agertuko den, zein izango den erreportaiko gaia eta zein eman nahi diogun ikuspuntua. Hortik, genero bat zehaztuko da.
Testuingurua, hizkuntza, multimedia baliabideak, eta hartzaileak aukeratuko dira ondoren. Azkenik, material definitiboa hautatu, extrak geitu (duguna ikusi eta egokitasunera begira), eta hortxe dator testuratzea.

Testuratzeak zerbait berezia eta egokia behar du izan. Bakarra, originala, informazio pribilegiatua baina era berean ulerterraza eta hartzailea testuingurua eta kotestuarekiko egokia. Nola ez, multimediatasunetik baldin bagoaz interaktibitatea sustatuko duena. Horretarako hipertestuetaz baliatuta.

Beste modu batean, eta hau irakurriko duten lagunen mesedetara, esan gura izan dut erreportai baten testuak, ezaugarri linguistiko diskurtsiboei dagokienez egokia behar duela izan: erreportaiaren generoarekiko paraleloa, denbora pasa izanak ilogika kutsua emango ez diona, hizkera hartzailearentzat egindakoa (soilik harentzat), testuingurua ulertaraztera ematen duena eta aldi berean interneteko testuinguruari koherentzia eta zentzua ematen diona.

p.d. extrak aipatu dudanean musika, soinuak... esan nahi nituen.